Leiden - De Lakenhal, Japanmuseum Sieboldhuis en Het Leids Wevershuis

Een mooie dag in Leiden

Het was een zonnige dag in Leiden en dat was goed te merken op de terrassen, aan de drukte op straat en aan de vele bootjes in de grachten. In de musea was het juist heel rustig. Men prefereerde de zon.

Museum De Lakenhal 

De Lakenhal heb ik vroeger een keer bezocht tijdens een studiedag over auteursrecht, maar ik heb toen van het museum weinig gezien. Ik ben vandaag een van de eerste bezoekers. Er valt veel te zien in het museum, uit verschillende periodes en van verschillende kunstvormen.
Ik doe de audiotour die langs de 15 topstukken van het museum voert. Dat gaat min of meer kriskras door het museum. Aan het einde van elk stukje tekst wordt verteld waar je daarna heen moet lopen, maar ik ben toch wel een paar keer het spoor kwijtgeraakt. Was er nu gezegd dat ik na deze zaal rechtsaf of linksaf moest? Het ligt natuurlijk aan mijn korte tonijn geheugen. Verder niets dan lof want de teksten zijn zeker een meerwaarde bij de stukken. En niet te lange teksten. Ook belangrijk. Bij het inleveren van mijn kastje aan het einde van de tour vroeg een dame aan de balie naar mijn ervaring, want het was nog in ontwikkeling. Ze vroeg onder andere of ik het een prettige stem vond. Daar had ik niets op aan te merken.

 

Textiel

Natuurlijk is er in de Lakenhal aandacht voor laken, voor textiel in het algemeen. Kleurstalen oud textiel, kleurstalen nieuw textiel.

 

Werken begin 20e eeuw

Aardewerk van Amphora, zilver van Christa Ehrlich, architectuurmodellen van J.J.P. Oud, werk van Theo van Doesburg

 

Twee bijna abstracte schilderijen van Harm Kamerlingh Onnes

 

 

Glas-in-lood ramen uit het Algemeen Handelsblad gebouw in Amsterdam. Harm Kamerlingh Onnes ontwierp het in 1927 voor het 100 jarig bestaan. Het beeld het maakproces van de krant uit van begin tot eind. Het heeft een hele mooie, prominente plek in het museum boven aan de trap. Het vult de hele muur uit van vloer tot plafond.

Tentoonstelling van het werk van Giselle Kuster

Geboren in Venlo verhuist ze 1940 naar Leiden waar ze zich als zelfstandig kunstenaar en galeriehoudster vestigt. Er zijn enkele mooie werken van haar te zien uit haar Leidse jaren. Twee zelfportretten en portret van een boekhandelaar.

 

Er is zelfs een werk niet te zien. Dit is een print van het schilderij 'Honger' dat sinds de jaren negentig niet meer gezien is. Vandaar de oproep 'waar is honger'

De hertjes van Han van Meegeren 

Tienduizenden huishoudens hadden ooit een afdruk van zo'n hertje (reetje eigenlijk) aan de muur hangen. Mijn tante Marie had er ook een weet ik nog. Ze waren net zo populair als het zigeunerjongetje met zijn traan of het beeldje van Bartje. Thomas Raat heeft afdrukken van de hertjes verwerkt in een hedendaagse installatie. Maar voor mij telden alleen de hertjes.

 

Het beleg van Leiden - Erwin Olaf

In een zaal de gewijd is aan het beleg van Leiden en Leidens ontzet hangt een monumentaal werk van Erwin Olaf. Het is een met acteurs en amateurs zorgvuldig geënsceneerde foto getiteld "Liberty - pest en honger tijdens Leidens Beleg". Het vormt een contrast met de historiestukken in dezelfde zaal. Olaf heeft een opstelling gemaakt volgens de laatste wetenschappelijke inzichten, waar de accenten bij andere personages komen te liggen dan traditioneel het geval was.
Ik zou zeggen: hoe krijg je dit allemaal bij elkaar bedacht zo. Er gebeurt zo enorm veel.

 

In de museumwinkel een paar ansichtkaarten gekocht van het werk van Erwin Olaf. In het cafetaria van het museum was men niet van plan om mij ooit te gaan te bedienen dus dan maar een lunch genomen op een van de vele terrassen in de stad. Dat was een behoorlijk vies broodje. Wat is er mis hier in Leiden met de catering.

 Japanmuseum Sieboldhuis

 

Von Siebold en zijn Huis

 Enkele plaatjes van de vaste opstelling

In de vaste opstelling zijn enkele grappige kleine snijwerkjes te zien. Ze heten "netsuke". Hier een aapje met een gevangen octopus en twee kikkers vechtend op een reishoed. Het zijn oefen werkstukjes om het vak van snijder te leren. Het Sieboldhuis heeft een grote schenking van deze objectjes gekregen en daar komt vanaf 19 september een tentoonstelling van. Die loop ik dus mis want het is nu pas de zesde. Het is zoals de uitspraak van Cruijff die op de muur van de Lakenhal staat geschilderd : ''Als je ergens niet bent, ben je óf te vroeg óf te laat.''

 

Japancliché's : origami, manga's en verkleden in een kimono

 

Een groot deel van de expositieruimtes is ingericht met de fototentoonstelling "Tokyo Tokyo" over het dagelijks leven in de stad. Vandaag de laatste dag van deze tentoonstelling.

Het museum heeft een museumwinkel. Ik had gehoopt op boeken over kleur; de japanners zijn befaamd om hun aparte kijk op kleurharmonie, maar helaas hier geen boek over. Wel een japans kommetje gekocht, niet handbeschilderd maar seriewerk.

Het Leids Wevershuis

 

Misschien had ik mijn verwachtingen iets te hoog ingeschaald. Toch viel het niet tegen, het was alleen anders dan ik had gedacht. Het Wevershuisje is niet echt een museum eigenlijk, het is een heel oud piepklein wevershuisje uit 1560 en er is sindsdien volgens mij nooit iets aan gedaan. Het is een wonder dat het er nog staat. Het huisje als voorbeeld van een eenvoudige textielarbeiderswoning vormt de kern van de tentoonstelling. 

 

Op het antieke weefgetouw is meestal iemand van de vrijwilligers aan het werk. Toen ik aan de weefster vroeg of ik haar mocht fotograferen bij haar werkzaamheden reageerde ze wat terughoudend dus ik heb beloofd haar onherkenbaar te maken.

Ik hou heel erg van de patronen en kleurencombinaties die ze in het textiel laten zien. Aan de muren van het smalle gangetje hangt werk van kunstenaarscollectief Prikkel-Draad. Boven is een zoldertje waar je meteen tegen de achtenkant van de dakpannen aankijkt. Onder de spanten hangen ook nog enkele textielwerken. Op de weg terug viel ik bijna van het hele steile trapje, je zou er eigenlijk achterstevoren af moeten voor de veiligheid.

Ik had graag een stukje textiel als souvenir gekocht maar er is een lange wachtlijst en zoveel kunnen de dames niet produceren. Dus dat ging helaas niet door.

 

 

Bezoek aan Hoorn

Hoorn, stad, architectuur en museum

Bezoek aan Hoorn, simpelweg omdat ik er nooit eerder geweest ben. Het landschap daar is net zo weiland-plat-groen als de Krimpenerwaard, maar toch net iets anders. Moeilijk te zeggen wat er anders aan is. Iets afwisselender misschien met meer gebogen lijnen. Bij ons is alles recht, kaarsrecht, hier meer kronkelend water en bochtige boomrijen. 

 

Het Westfries museum is dicht, een paar jaar, vanwege verbouwing. Dat wist ik. Een ander museum is het Museum van de 20e eeuw. Ik waande me even terug in het depot van het Openluchtmuseum Arnhem. Brabantiarekjes, servies van de Douwe Egberts spaarpunten, dat soort werk. Netjes geordend per decennium in stijlkamertjes. Zoals ze bij het NOM de "huisjes" hebben, ook ingericht met spulletjes die bij elkaar een tijdvak uitbeelden, zo ook hier verschillende stijlkamers chronologisch uit een hele eeuw. Een audiotour vertelt er passende verhaaltjes bij. (Volgens mij een met AI gegenereerde tekst, want de firmanaam Van Elderen & Co, de voorloper van Brabantia, werd uitgesproken als Van Elderen & koolmonoxide, heel grappig!)

 

Vooral voor ouderen een feest van herkenning. Kijk zo'n wasmachine had oma ook, en die voorraadbussen, die gootsteen, zo'n muziekmeubel, platenspeler, bromfiets, enz. enz. er kwam geen einde aan eigenlijk. Alles met een heel hoog zand zeep en soda gehalte.

Mooi art-deco klokje van een vroege kunststof. En een echt slingeruurwerk, niks batterijen.

 

 

Best groot dat museum, met kamers voor speelgoed, spoortreintjes, LEGO (heel veel), Barbiepoppen, een ingericht klaslokaaltje, een wand met televisies (waar oude zwart-wit tv programma's afgespeeld worden, Floris, Swiebertje, Paulus de boskabouter, noem maar op)

Waren de jaren 60 echt zo oranje? Of is het iets overdreven omdat alles van oranje bij elkaar gezet is. 

 

 

Elders in de stad 

 

De Villa was ooit een gebouw voor ziekenverpleging. Het wordt nu herontwikkeld in woningen en kantoren. Ik hoop dat ze die groene kleur waarmee de ramen zijn dichtgeplakt, in het eindresultaat terug laten komen want dat past er goed bij.

Een lunch genuttigd op het Roode Steen, het centrale plein, onder het toeziend oog van kolonisator annex misdadiger Jan Pieterszoon Coen. 

 

Aan historisch panden geen gebrek in Hoorn. Gelukkig ook architectuur uit het begin van de 20e eeuw, Art Nouveau en Chaletstijl.  

 

Tot mijn grote vreugde heeft Hoorn een eigen putdeksel. Dat zouden meer gemeentes moeten doen. 

 Creatief met regenpijp

 Ze wilden eerst geen dakraam

 

Regenachtig Amsterdam - 30 augustus 2026

Misschien niet de beste dag uitgekozen om Amsterdam te bezoeken. Pas later in de middag wordt het droog, als ik weer naar huis ga. Maar het had als voordeel, althans zo leek het, dat het wat minder druk op straat was. Het is natuurlijk nog wel gewoon vakantietijd.

In Amsterdam gebeurt altijd wat. Op het centraal station tuimelde een man met twee hele grote koffers achterover van de roltrap. Hij had gelukkig niks en begon opnieuw van onder af aan. Later op de dag zag ik iemand van een brug in de Herengracht vallen, en met veel moeite via een afgemeerd bootje weer aan wal klauteren. Er was overigens niemand die een hand naar hem uitstak, alsof het de gewoonste zaak van de wereld was besteedde niemand er aandacht aan.

Ik bezoek vandaag drie minder voor de hand liggende musea, waar ik nog nooit geweest ben. Het Allard Pierson Museum, Museum Willet-Holthuysen en Museum Huis van Loon.

 

Allard Pierson Museum

Het begint al bij de kluisjes

 

Het Allard Pierson is het museum van de Universiteit van Amsterdam, met een hele grote collectie archeologie uit Egypte, Grieks/Romeins en andere culturen tot aan de middeleeuwen. Naast al deze oudheden, als een soort contrapunt, een kleine tijdelijke tentoonstelling "Transformatie" over varieté, toneel, rollenspel, travestie. Het ligt een beetje in het verlengde van de WorldPride die Amsterdam afgelopen maand in zijn greep hield.

 

 

 

Romeins glaswerk

 

Deze halve bol zit vol met lampjes. 

Hiermee kunnen ze glaswerk zonder reflecties en spiegelingen fotograferen

 

 

Zo gekleurd zouden de Romeinse beelden er uit gezien moeten hebben.

 

 

 

Gips afgietsels van klassieke beeldhouwwerken o.a. gebruikt als tekenvoorbeelden

 

 

De kunst van het transformeren

 

 "Op het toneel is niets wat het lijkt. Rollen, maskers, kostuums en decors kunnen identiteiten vergroten, verscherpen of juist verbergen. De Theatercollectie van het Allard Pierson bevat een schat aan materiaal, van kostuums en foto’s tot audio en decorontwerpen."
 

 

Huis Willet-Holthuysen

 

Grachtenhuis met stijlkamers. Een huis van het echtpaar Abraham Willet en Louisa Holthuysen dat zich een leven lang full-time heeft beziggehouden met het verzamelen van kunst (geld speelde geen rol) en na hun dood (1895) alles aan de gemeente Amsterdam heeft nagelaten. Amsterdam wilde eigenlijk alleen de boeken maar moest het huis met zijn interieur er bij nemen. Het is tegenwoordig een van de locaties van het Amsterdam Museum.

Ik heb begrepen dat er niet zo heel veel origineel is want de eerste conservator heeft veel verkocht. Wat nu te zien is hebben ze naderhand weer bij elkaar verzameld. Dus waar kijken we eigenlijk naar.

Een rondgang door het huis gaat aan de hand van een audiotour en dat werkt heel goed. 

 

 

 

 

Een van de highlights in de collectie is een groepsportret van koopmannen waarop een arm met tatoeage te zien is. De oudste op een schilderij afgebeelde tattoo zegt men en daar is een aparte tentoonstelling aan gewijd. Zelfs de nationale opper-inkt-kliederaar Henk Schiffmacher is daarvoor opgetrommeld. Tattoos zijn dan misschien inmiddels een volledig geaccepteerd fenomeen in de samenleving, maar dat geldt dan niet voor mij. Dus ik ben maar met een grote boog om deze huidverminker heen gelopen zodat hij me niet te pakken kon krijgen.

 

 

 Dit is die bewuste tatoeage. Detail uit een groepsportret.

 

 

en dan is er altijd nog de tuin 

 

 

Museum Van Loon

Van Loon is ook een grachtenpand met stijlkamers. Het is best druk binnen en er zijn maar een stuk of tien kluisjes die allemaal bezet zijn. Tassen en jassen worden dientengevolge opgestapeld in een of ander kantoortje waar geen enkel toezicht is.
Geen audiotour en weinig tot geen uitleg bij de interieurs en de kunstvoorwerpen. Ze gaan hier voor QR codes om de informatie te geven. Ik ben daar niet zo van gecharmeerd.

 

Dit komt van de museumwebsite:

"Het museum dankt zijn naam aan de familie Van Loon, de laatste bewoners van het grachtenhuis en oprichters van het museum. De familie komt oorspronkelijk uit het Brabantse Loon op Zand en vestigt zich in de 17e eeuw in Amsterdam. Eeuwenlang is zij verbonden geweest met de handel en het bestuur van de stad. Willem van Loon was in 1602 medeoprichter van de VOC en in zijn nageslacht vinden we meerdere bewindhebbers bij de VOC.
Het museum bewaart voorwerpen die in vijf eeuwen door de familie Van Loon bijeen zijn gebracht. In het huis is te zien hoe een familie, in de 19e eeuw in de adelstand verheven, leefde aan de Amsterdamse grachten."

Vier kinderen van het echtpaar Van Loon–Van Winter, v.l.n.r.  Willemina Louisa, Henrietta Agnes, Anna Louisa en Constance Cornelia. In 1826 geschilderd door de Franse schilder Alexandre Dubois-Drahonet

Meer hierover:  https://museumvanloon.tumblr.com/post/80973461900/de-opvallende-valhoed-van-henri%C3%ABtte-van-loon

Hier en daar ook werk uit een recentere periode. Fraai portret, geen idee wie het gemaakt heeft en wie het voorstelt. Waarschijnlijk een van de latere bewoonsters van de familie. Ik heb op dit plaatje gezocht met AI en kreeg toen alle informatie over het behang en zelfs dat het behang uit Huis Van Loon was. Waar moet dat heen. Letterlijk: 
"Het opvallende blauw-witte behang op de achtergrond is een klassieke Toile de Jouy-stijl, herkenbaar aan de gedetailleerde, herhalende pastorale en exotische scènes met figuren, bomen en dieren. Specifiek gaat het hier om een historisch interieurontwerp dat te bewonderen is in het Museum van Loon in Amsterdam."

Ceramic Summer

Zoals tegenwoordig veel gedaan wordt is ook hier een contrast gezocht tussen oud en nieuw, tussen verschillende stijlen, tussen dingen die op het eerste gezicht of zelfs definitief niets met elkaar te maken hebben. In de stijlkamers zijn tijdelijk moderne keramiekobjecten geplaatst. Onopvallend, alsof ze daar horen. De knaap bij de ontvangst zei: "als je iets ziet waarvan je denkt dat het er niet bij hoort dan is dat ook zo". Top uitleg, bijna net zo goed als die dame bij het Limburgs museum die zei "de tentoonstelling Brons gaat over dingen die de mensen in de rivier gegooid hebben en die er later weer uitgevist zijn". Love-it dit soort samenvattingen. Ceramic Summer, door het hele huis. Vandaag de laatste dag van deze tentoonstelling.

 

Tuin en Herenhuis voor vogels van stand

 

Twee huizen met stijlkamers gezien vandaag. Maar als het gaat om authenticiteit en beleving dan halen ze het toch niet bij Museum Paulina Bisdom van Vliet bij mij in de buurt in Haastrecht. Dus daarvoor hoef je niet naar Amsterdam.