Dagje Woerden - de stad, de architectuur, het museum, de vesting

Dagje Woerden woensdag 1 oktober 2025

Stadsmuseum

Leo Gestel is geboren in Woerden. Het Stadsmuseum had een kleine expositie met zijn werk, waaronder dit "Spakenburgse vrouwen". Hij werkte in veel verschillende stijlen dus het is moeilijk om alles mooi te vinden, maar dit vind ik wel een topstuk.

 

Defensie-eiland 

De eerste verdieping van het museum is ingericht met een tijdelijke tentoonstelling over de herontwikkeling van het "Defensie-eiland". Een lang, smal gebied dat voorheen gebruikt werd door defensie, voor opslag van goederen, een wasserij voor dekens en matrassen, depot retour goederen, tenten- en matrassenfabriek, schilderswerkplaats, enz.

Spulletjes die moeten herinneren aan het defensie verleden 

Het is nu een mooie nieuwe woonwijk geworden. In de expo een maquette en een afbeelding waarop te zien is welk architectenbureau verantwoordelijk is voor elk gebouw. Het stedenbouwkundig plan is van Karres en Brands. De meest toonaangevende nieuwbouw is ontworpen door Groosman en partners. Ik heb vroeger wel eens maquettes gemaakt voor Groosman, maar als ik die foto's terugzie dan is dat niet om aan te zien. Er is de laatste jaren gelukkig wel veel verbeterd op gebied van woningbouw.

En zo ziet Defensie-eiland er in het echt uit

 

 

Er is een mooi uitgevoerd boek gemaakt bij de tentoonstelling, over de herontwikkeling van Defensie-eiland. Met heel veel aandacht voor het defensie verleden en heel weinig aandacht voor de nieuwbouw. De voorkant doet anders vermoeden. Ik had het liever andersom gezien.

Kasteel 

Het kasteel van Woerden maakt deel uit van Defensie-eiland en is behouden gebleven. Het dateert uit de tijd van de oude vestingwerken. Het heeft nu een horeca functie voor evenementen en is een populaire trouwlocatie, zo ook vandaag voor een nogal exotisch bruidspaar.

 

Buitenkunst

Woerden heeft vrij veel kunst in de openbare ruimte. Een van de buitensingels is een ware beeldentuin, Het is de H.G. van Kempensingel. Henri Gijsbert van Kempen was burgemeester van Woerden, zijn oudere broer Frederik Hendrik van Kempen was burgemeester van Schoonhoven, en ze waren de zoons van Antonius Everdinus van Kempen, een van directeuren van de Koninklijke Nederlandse Fabriek van gouden en zilveren werken en lid van de Tweede Kamer. En zo houdt alles een beetje verband met elkaar.
Het terracottabeeld linksonder is het herindelingsmonument, en markeert de overgang van de gemeente Woerden van de provincie Zuid Holland naar de provincie Utrecht. Het beeld midden onder is een moderne voorstelling van een oude stadspoort...

 Architectuur

 

Woerden vesting 

De vesting is terug te zien in de grachten rondom het stadje en enkele gebouwen die vroeger tot de vesting hoorden, zoals het kasteel, het arsenaal en de kazerne, en die nu vooral een horeca functie hebben gekregen.

Putdeksels

Woerden heeft "themadeksels"

En dat was Woerden

Wandelingetje in Nieuwpoort

Korte wandeling naar Nieuwpoort. Niet het Belgische Nieuwpoort van de slag waar iedereen meteen het jaartal bij weet, maar het Nieuwpoort van de Oude Hollandse Waterlinie. De inwoners van Nieuwpoort zeggen overigens geen Nieuwpoort maar "De Poort". Het ligt tegenover Schoonhoven, aan de andere kant van de Lek, dus met het pontje overvaren en een kilometer over de dijk en dan ben je in de vesting Nieuwpoort. Het is een van de best bewaarde vestingen van ons land, waar je over de vestingwallen bijna helemaal rondom het stadje kan lopen.

 

Een mannetje kwam op de fiets aanrijden en vroeg me "die vesting, is daar nog iets van over? Toen ik aan kwam rijden zag het op een bordje staan: vesting". 
Ik wilde hem zeggen: jazeker u staat er op, en hem uitleggen wat er te zien was. Maar dat was niet naar zijn zin, hij had geloof ik een middeleeuws kasteel in gedachten en hij vroeg hetzelfde aan iemand anders "die vesting, is daar nog iets van over?" Als ik ergens een hekel aan heb dan is het aan iemand die iets vraagt en dan niet naar het antwoord luistert. Ik maakte me snel uit de voeten en liet de onnozelaar verder dromen over zijn luchtkasteel. Een poosje later zag ik hem de vesting weer uit fietsen. Hij was in de vesting geweest maar had hem niet gezien. Mooi voorbeeld van iemand die ziende blind is.

Twee onderdelen van de vesting. Links een doorgang in de vestingwal die bij hoog water afgesloten kan worden. Vroeger stond hier een stadspoort. Rechts een beer met twee monniken, wat vestingbouwkundige taal is voor een keermuur met obstakels die moeten voorkomen dat de vijand over de muur kruipt.

Nog een doorgang, aan de tegenoverliggende kant van de vesting. Ook hier stond ooit een stadspoort. En een kanon dat we misschien nog een keer nodig hebben als de Russen komen.

Bij een waterlinie is het de bedoeling dat grote stukken land onder water komen te staan zodat daarmee de vijand tegengehouden kan worden. Omdat de boeren er op zijn zachtst gezegd niet blij mee zijn als hun land onder water komt te staan, hebben ze in Nieuwpoort de inlaatsluis onder het stadhuis gebouwd om te voorkomen dat de boeren de sluis zouden saboteren. 

 

De Lekdijk tussen Schoonhovenseveer en Langerak heeft eigen putdeksels. Het is een deksel boven een waterontspanner. Nooit van gehoord. Volgens het informatiebord een systeem om bij een te hoog grondwaterpeil aan de landzijde van de dijk water af te voeren.