Kiefer in Amsterdam - Grand Tour deel 5

Tentoonstelling "Sag mir wo die Blumen sind" in Van Gogh museum en Stedelijk museum Amsterdam - 9 juni 2025

 

Laatste dag van de tentoonstelling, laatste tijdslot. Ik had geen keuze, het was niet anders. Ondanks het tijdslot toch enorm, zeg maar onaangenaam druk. Zelfs wachtrijen voor sommige zalen in het Stedelijk. Dit is eigenlijk niet de manier waarop ik een tentoonstelling wil bezoeken. Meest spectaculair, en alleen daarom al het bezoek waard, zijn de speciaal voor deze tentoonstelling gemaakte werken in het trappenhuis van het Stedelijk. Groter dan groot. Het is ook deze opstelling waar deze dubbeltentoonstelling Van Gogh en Stedelijk zijn naam aan ontleent: "Sag mir wo die Blumen sind". En dat is weer afkomstig van een anti-oorlogs lied gezongen door Marlene Dietrich. Op de werken zelf een regel uit een ander couplet "Sag mir wo die Soldaten sind", en dat is vooral wat ik zie, dode soldaten.

Dat Kiefer werk speciaal voor een tentoonstelling maakt is wel gebruikelijk begrijp ik uit het boekje "Het bos en de rivier" van de (bekende?) Noorse auteur Knausgard. Deze schrijver heeft over een periode van vijf jaar meerdere keren Kiefer bezocht en meegemaakt, is met hem meegevlogen en samen met hem belangrijke plaatsen bezocht. Geen heldenverering en het prikt ook niet te veel mythes door. Kiefer is enerzijds heel gewoon maar toch ook ongrijpbaar buiten bereik. Het boekje heb ik in een stuk uitgelezen op heenweg en de terugweg naar Amsterdam.

Eindelijk märkischer Sand in het echt gezien...

Over boeken gesproken. Het begeleidende boek bij de tentoonstelling was uitverkocht. Een bijzonder onvriendelijke medewerkster bij het Van Gogh beet me toe: "Ja laatste dag dan is dat op, dat is altijd zo. Dat weet je van tevoren" Ik dacht, als dat altijd zo gaat dan doen jullie het dus altijd fout. Boek 's avonds meteen besteld bij Amazon, wordt morgen gratis thuisbezorgd, eigenlijk wel net zo handig. Het was nog een hele toer om in Amsterdam te komen want het treinverkeer was danig in de war door een blikseminslag ergens in de buurt van Woerden. En dan ook nog zondagdienstregeling want het was 2e pinksterdag.

... en het loden vliegtuig

Zilverdag 

Tweede Pinksterdag is zoals gebruikelijk Zilverdag in Schoonhoven. Niet meer zo overdreven druk als vroeger, en het gaat ook steeds minder over zilver is mijn indruk, maar toch nog steeds de moeite waard om te bezoeken. Ik heb bij een standje een portret volgens de Collodium Wet Plate techniek laten maken. Geen bijzonder geslaagd portret moet ik zeggen maar het ging me dan ook meer om de techniek, en misschien kan ik het plaatje toch nog eens ergens voor gebruiken.

 

 

 

 

 

Grand Tour deel 4 : Eindhoven

Eindhoven is een goede putdekselstad. Veel ongewone en interessante modellen. Meer hierover in een aparte post.

Het leek er op dat een bezoek aan Eindhoven vooral een architectuurdag zou gaan worden. Vorig jaar bij het NAI een architectuurgidsje van de stad gekocht, zonder echt te weten of ik hem ooit zou gaan gebruiken. Nu kwam hij goed van pas. Een kleurenroute is er niet van Eindhoven, en ik moet achteraf zeggen dat ik ook inderdaad geen overheersende kleur of beeldbepalend thema heb kunnen ontdekken. Het is van alles wat.

Als je op zoek bent naar kleurmomenten dan kan je ook wel eens geluk hebben zoals de volgende foto bewijst. Een groene postbode met een groene fiets voor een muur met groene brievenbussen. Mooier kan je het niet treffen toch!

 

Opvallend zijn de vele muurschilderingen, of "murals" in goed Nederlands. En daar is dan wel een route van gemaakt. Maar om alles te kunnen zien moet je met de fiets want ze liggen behoorlijk ver uit elkaar. Ik beperk me tot het centrum, en tot wat ik toevallig tegenkom, dan heb je er al een stuk of zes. Echt de moeite waard er zitten ware kunstwerken bij, gemaakt door professionals.

Ik kon niet voorbijlopen aan boekhandel Van Piere, bekend van radio en tv. Zou Walter zijn zus hier nog werken? Een mooie selectie van boeken over kleur. Aanvankelijk alleen foto's van de omslagen want het was nog vroeg en ik wilde niet de hele dag onnodige ballast meeslepen. Aan het einde van de dag teruggegaan en een mooi boek over aardkleuren gekocht, en een klein boekje van iemand die enkele ontmoetingen met Anselm Kiefer heeft gehad. Ik heb wel getwijfeld hierover want ik weet niet of ik wel meer wil weten over de kunstenaar zelf. Het kan verkeerd uitpakken, een illusie doorprikken. Maar een zinnetje ergens voorin het boek gaf de doorslag, er staat zoiets als "na de eerste ontmoeting leek ik minder over Kiefer te weten dan daarvoor". Dat leek me een mooi idee, dat je steeds minder over iemand gaat weten. Op tweede pinksterdag ga ik dan alsnog naar de dubbel tentoonstelling in Van Gogh en Stedelijk. Ik had me niet gerealiseerd dat die al bijna weer afgelopen is. Ik had het laatste tijdslot op de laatste dag van de tentoonstelling, op het onmogelijke tijdstip van kwart over vier. Geen keuze meer. Dat was op het nippertje! Ik mag het licht uitdoen.

 

 

Al rondwandelend vond ik op straat een telefoon. Duidelijk verloren door iemand en hij stond nog aan ook. Ik wilde hem niet zo maar laten liggen maar wat te doen? Aan een langslopend meisje vroeg ik of hier in de buurt een politiepost was, dat leek me op dat moment de beste oplossing. Ze wees me de weg terwijl ik verduidelijkte dat ik een gevonden telefoon wilde gaan afgeven. "O, dat is lief" zei ze en ze liep meteen weer door.

Na enig zoeken kwam ik bij het politiebureau, het was niet ver. Binnen stond een donkere, wat corpulente vrouw, van Afrikaanse afkomst die heel druk, zeg maar paniekerig tekeer ging tegen een politieagente aan de balie. Ze sprak Engels, had een wandelwagen met kind bij zich en aan de toon van het gesprek te horen leek ze behoorlijk overstuur. De baliemedewerkster probeerde haar duidelijk te maken dat ze haar niet konden helpen met haar probleem, wat dat ook was. De vrouw was radeloos, maar begreep uiteindelijk dat er niets gedaan kon worden. Nog steeds luid pratend en helemaal van streek, deed ze een paar stappen richting de uitgang. Zodra er een moment stilte viel greep ik mijn kans om er tussen te komen en ik riep naar de balie "ik heb een telefoon gevonden" en hield het ding in de lucht. Nou, de Afrikaanse vrouw, die nog altijd niet weg was, leek te exploderen. Dat was het dus, het was HAAR telefoon! Daar ging het allemaal om. Ze gaf een schreeuw, meer huilend eigenlijk, rende op mij af en probeerde me te omhelzen. In de consternatie viel de wandelwagen om, kind over de vloer. Ik dacht, als ze me maar niet gaat zoenen. Zo ver kwam het niet want de emoties van geluk werden haar teveel, ze kon niet meer rechtop blijven staan, zonk door haar knieën en greep mijn been vast, alsmaar "thank you, thank you" roepend. De politieagente achter de balie keek het hele tafereel met grote ogen en open mond aan. Een andere agent liep lachend voorbij en riep nog iets maar ik verstond het niet. Zo snel hadden ze hier waarschijnlijk nog nooit een zaak opgelost. Ik dacht alleen maar, hoe kom ik hier weg. Tussen de huilbuien door probeerde de vrouw duidelijk te maken dat zo ongeveer haar hele leven in die telefoon zat. Buiten het bureau kon ik wegkomen, ik kon via een trapje naar beneden, terwijl zij vanwege de wandelwagen over een hellingbaan moest. Ik probeerde me zo  snel mogelijk uit de voeten te maken. Toen ik omkeek zag ik dat de vrouw op een muurtje was gaan zitten om bij te komen van de emoties, nog altijd snikkend.

Het was intussen licht gaan regenen. Tijd voor het Van Abbe museum. Vooral conceptuele kunst die niet zozeer mooi hoeft te zijn of misschien zelfs niet mooi mag zijn. Ik zag nergens een werk dat me echt aansprak en vond ook geen noodzaak om me te verdiepen in de verborgen betekenis die de kunstenaars in hun werk hadden gestopt. Als kunstmuseum minder geslaagd wat mij betreft. Aardig dat ze twee laatjes met registratiekaartjes tot kunst verheffen maar wat moet ik er mee, ik heb al genoeg registratiekaartjes gezien. Het gebouw is wat eigenaardig, weinig echte zalen maar meer een aaneenschakeling van gangetjes. Het museum heeft overal gedacht aan blinde bezoekers, alle bijschriften zijn ook in braille en bij veel kunstwerken is een voelmodel van gips gemaakt. Zelfs kleuren zijn in braille, weet een blinde dan wat kleur is?

 

ondergrondse fietsenstalling

blob architectuur

 

Grand Tour deel 3 : Naturalis

Een bezoek aan Naturalis, op 4 juni 's middags, bevestigde nog eens dat ik weinig affiniteit met natuur heb. Het is te veel, te overweldigend en te onbegrijpelijk, al die soorten en vormen. Al die opgezette dieren en botten, het zegt me dat ik eigenlijk niets weet van de wereld. Na ruim een half uur had ik het wel gezien terwijl het toch een groot museum is waar je misschien wel een hele dag hoort door te brengen.

 

Al die dieren...

Fantastisch mooi gemaakte maquette in de vorm van het huidige Nederland, maar dan in de oertijd

Behalve voor de inhoud ging ik ook voor het gebouw zelf. Ik heb daar een maquetteverleden mee. Dat wil zeggen met het oorspronkelijke gebouw van Fons Verheijen. De nieuwbouw van Neutelings Rietdijk had ik nog nooit gezien. De "aantasting" van Verheijens ontwerp had hem na rechtszaken een schikking van anderhalf miljoen opgeleverd. 

Verheijens museumruimtes waren gedegradeerd tot depot en werkplaatsen, niet toegankelijk voor publiek, en het huidige museum bevindt zich in zijn geheel in de Neutelings Rietdijk uitbreiding. Het is een stapeling van verspringende rechthoeken, die we ook terugzien bij het Antwerpse MAS, van hetzelfde architectenbureau. 

Heel veel 'leegte'

Mooi gebouw natuurlijk, met dure materialen uitgevoerd, veel ruw travertin en teakhout, kosten nog moeite gespaard. Maar wat enorm veel verkeersruimte, waar dus geen collectie te zien is. Ik denk dat misschien wel de helft van het volume leeg is; een vide en brede trappen.  Zelfs in de zalen was het af en toe vrij leeg. Donkere ruimtes, zwarte muren en doodlopende gangetjes. Ik heb echt mijn best gedaan om de routepijltjes op de vloer te volgen maar zag me toch steeds weer tegen de richting in lopen. 

Meest positief vond ik eigenlijk het grote restaurant met uitgebreide keuze. De museumwinkel richt zich vrijwel uitsluitend op kinderen. Getwijfeld over een boek over gesteenten, maar niet gekocht. Nagedacht over een planning voor de komende dagen. Zes juni rijden geen treinen door een staking.

Terug naar het station nog even rond het Pesthuis gelopen. Ook hier een verleden mee, als legermuseum en als maquette. Het reliëf boven de ingang ooit op schaal gemaakt van fotografisch clichémateriaal dat voor boekdruk gebruikt wordt. 

 

Grand Tour deel 2: Goes en Middelburg

Om maar meteen met de conclusie te beginnen: twee steden is teveel op één dag, dat doe ik niet nog eens. Voor mijn gevoel heb ik Goes wel goed gezien maar Middelburg maar half dus daar moet ik nog eens naar terug.

Goes is heel relaxed. Ik zou hier graag wonen, alleen jammer dat er zo weinig te doen is in Zeeland. Ik was heel vroeg van huis gegaan terwijl het Museum de Bevelanden pas om 11 uur openging. Veel tijd dus om het stadje te onderzoeken op interessante plekken. En die zijn er volop. Er zijn open ruimtes zonder auto's, pleintjes met bankjes, groenplekken met beeldhouwwerken, plekken die bij ons al lang opgevuld zouden zijn met woonblokken van drie of vier lagen hoog.

open ruimtes zonder auto's

Er bestaat geen kleurenroute van Goes, maar als er een zou zijn dan was het thema ongetwijfeld wit. Heel veel witte geveltjes, goed onderhouden wat eigenlijk voor de hele stad geldt. Leuke kronkelende straatjes met schilderachtige doorkijkjes, en dat is geen vvv prietpraat.

 

In de Grote Kerk tegenover het Bevelandenmuseum was een verkoopexpositie van Zeeuwse kunstenaars. De aquarellen van Cees van der Woude, met Zeeuwse stads- en plattelandsgezichten spraken me zeer aan. Daar zou ik wel iets van aan de muur willen hebben. Nog betaalbaar ook. Echter, ik heb geen muur meer over.

Haven van Vlissingen

 

Er bestaat een wandelroute langs muurschilderingen in Goes. De gedrukte route was vroeger verkrijgbaar bij de vvv, maar die is opgeheven en zou alleen nog online te vinden zijn, maar helaas een deadlink. Wel enkele gratis ansichtkaarten van een paar murals. En dan is er nog de ganzen wandelroute. De gans is het symbool van Goes, ook afgebeeld in het gemeentewapen. De route grappig uitgebeeld in de vorm van een ganzenbord. Als je dan nog meer wil wandelen kan je een 1940-1944 route volgen met sporen van de oorlog. Zeg nog maar eens dat er niets te doen is in Zeeland.

 

Historisch Museum de Bevelanden

Drie verdiepingen historie en echt niet alleen maar klederdrachten. Die vind je er natuurlijk wel maar vreemd genoeg is een serie poppen in dracht niet in een museumzaal te zien maar in een scheidingswand tussen ontvangstbalie en cafetaria. Grote poppen op de bovenste verdieping waar ik tot het besef kwam dat er niet één bepaalde dracht is in Goes maar dat er juist veel verschillen zijn, afhankelijk van gebeurtenis en religie. HET Zeeuwse meisje bestaat niet.

spijkerkast van een timmerman

wat je op straat kan tegenkomen

 

 

Middelburg

Ook in Middelburg is wit een veel voorkomende kleur in de bebouwing.Vanaf het station ben ik min of meer rechtstreeks naar het Zeeuws Museum gelopen. Eerst even geluncht in het cafetaria. Dit museum is duidelijk professioneler en groter dan dat in Goes. Rode draad is textiel (kon de woordgrap niet laten). In al zijn vormen: kleding, borduurwerk, wandkleden, streekdracht natuurlijk, tot en met de boeken over textiel in de museumwinkel.

 

Het lijkt misschien textiel maar het zijn schelpen

 

 

Eenmaal thuis viel het me pas op hoe weinig mensen er op straat zijn

 Ander opvallend fenomeen in Middelburg zijn de vele reliëfs in de gevels. 

 Weer een werk dat ik thuis wel aan de muur zou willen (maar dan niet tegen zo'n schrootjesachtergrond):

Dijken in Zuid-Beveland door Antoine Mes

En we eindigen vandaag met een grap

Grand Tour door Nederland - deel 1

 29-5-2025 The day after. De dag na de laatste werkdag bij KV, officieel ridder in de orde van het huisarchief en officieel begin van de Grand Tour door Nederland. Begin dicht bij huis, bij de Goudse Keramiekdagen, hemelvaartsdag 2025.

Winderige dag en de standhouders hebben moeite hun spullen binnenboord te houden.

Bij de eerste de beste stand al iets moois gezien dat ik wel wil kopen, maar ik wil niet meteen gaan slepen met spullen. Eerst de rest van de markt zien. Het niveau ligt veel hoger dan vorig jaar in Delft, dat was best treurig. Uiteindelijk, na de hele markt gezien te hebben en een portie kibbeling, toch teruggekeerd bij de eerste stand en daar alsnog twee vazen gekocht, een grote en een kleine met hetzelfde decor. Het zijn objecten van een Duitse keramist(e) uit Leipzig. Opvallend veel Duitse keramisten hier met mooi werk, of het ligt gewoon aan mijn smaak, na René Reichenbach ben ik fan van hun werk. Bij een andere Duitse stand ook een mooi object gezien dat ik wel had willen kopen, maar dat was een beetje prijzig.

de aankoop

niet gekocht

Sisi en de onderscheidingen van keizer Franz-Joseph I

 

De periode van kerst tot nieuwjaar zijn traditiegetrouw het moment om de Sisi films uit de jaren 50 weer eens uit de kast te halen. Dit keer kwam daar het tweede seizoen van de nieuwe tv serie Sisi ook nog bij. Tijdens de kerstdagen begon de Duitse tv met de Romy Schneider trilogie. Daarna bij de NPO de hele week zes afleveringen van de tv serie en op nieuwjaarsdag sloot RTL aan met drie films op één avond.

We weten dat het bij deze verfilmingen niet altijd heel nauw genomen wordt met de historische juistheid. Zeker niet bij de Romy Schneider trilogie uit de jaren 50. Echter als het gaat om de romantiek en de pracht en praal zijn die films natuurlijk onovertroffen. De recentere tv serie is een stuk dichter bij de waarheid hoewel de geschiedenis daar soms ook wat 'aangepast' is zullen we maar zeggen.

Ik vroeg mij af hoe het zat met de historische juistheid van de gedragen onderscheidingen van keizer Franz-Joseph. Je kan het een beroepsmatige afwijking noemen om op die manier naar Sisi te kijken, maar omdat ik bij de Koninklijke Verzamelingen al een tijdje bezig ben met het registreren van de onderscheidingen die wij in onze collectie hebben van de leden van het Nederlandse koningshuis was ik nieuwsgierig hoe het zat met de onderscheidingen van keizer Franz-Joseph en hoe ze daar in film en serie mee omgegaan zijn. En dat was een hele klus want hij heeft over zijn hele regeerperiode 5 Oostenrijkse grootkruizen en 57 hoge of hoogste buitenlandse onderscheidingen gekregen, bovendien 2 onderscheidingen zelf ingesteld. Daarnaast nog de nodige herinneringsmedailles die soms ook gedragen worden. Op het galauniform dat in een Oostenrijks museum tentoongesteld staat zijn boven de borststerren vier van deze herinneringsmedailles opgespeld.

Terug naar de films. Ik kan alvast verklappen dat zowel in de jaren 50 films als in de recente Sisi serie de juistheid heel goed is nagekomen. Allereerst wordt in alle scenes, op alle uniformen en onder alle omstandigheden middenvoor de orde van het Gulden Vlies gedragen. Terecht, het is de allerhoogste onderscheiding die er is. Er bestaan twee versies van: een Oostenrijkse en een Spaanse die min of meer elkaars concurrent zijn. Die historie gaat terug tot Philips de Goede en het voert een beetje te ver om daar nu op in te gaan. Tijdens haar regeerperiode heeft onze koningin Beatrix de Spaanse Orde van het Gulden Vlies gekregen.

Tijdens de dagelijkse gang van zaken aan het hof draagt Franz tevens een borstster (eigenlijk meer een kruis met lauwerkrans erachter) en een onderscheiding die bestaat uit een wit kruis aan een geel-zwart gestreept, driehoekig gevouwen lintje. De borstster is van de Militär Maria-Theresien-Orden, de eerste Oostenrijkse militaire onderscheiding, in 1757 ingesteld door keizerin Maria Theresia. De volledige onderscheiding bestaat naast de borstster uit een rood-wit-rood gestreept grootlint met als versiersel op de heup een wit geëmailleerd kruis met rood-wit-rood gestreept medaillon. Bij één van de scenes uit de film is naast het grootlint het versiersel op de borst gespeld in plaats van onderaan het lint, en daarbij ook nog de ster, en dat kan volgens mij niet samen. De volledige onderscheiding dus met grootlint, ordeteken en borstster, is kloppend in heel veel scenes te zien, bij alle officiële gelegenheden.

Het witte kruis met het geel-zwarte lintje is een apart verhaal. Het gaat hierbij om de 4e klasse van het ridderkruis van de Russische Sint-Jorisorde. Ik begreep niet meteen waarom Franz-Josef deze onderscheiding altijd en overal droeg, zelfs op het slagveld, en blijkbaar prefereerde boven tal van andere onderscheidingen. Het historische verhaal hierbij is, dat het bedoeld is als 'diplomatiek compliment' tegenover de Russische tsaar. In 1848 is de tsaar met zijn legers te hulp geschoten om de revolutie van de Hongaren neer te slaan. Als de tsaar dat niet had gedaan was er geen Habsburgse monarchie meer geweest, dus Franz-Joseph heeft zijn hele bestaan als keizer daaraan te danken gehad en hij heeft zijn dankbaarheid getoond door het dragen van deze onderscheiding gedurende zijn hele verdere leven, zelfs tijdens de laatste twee jaar toen zijn land in oorlog was met Rusland. Ook weer heel juist nagevolgd in de filmseries, hoewel het aantal en de breedte van de streepjes op het lint soms afwijken. Het vouwen van het lint in een driehoek schijnt iets typisch Oostenrijks te zijn, maar volgens mij doen veel Balkanlanden dit eveneens zo. Wij doen dat bij ons helemaal niet voor zover ik weet.

Als Franz-Joseph het volledige grootkruis van de Maria-Theresien Orden draagt dan heeft hij daarbij nog drie andere borststerren van andere binnenlandse onderscheidingen. Dit zijn, altijd in dezelfde volgorde, de Königlich ungarischer St. Stephan-Orden, de Leopold-Orden, en onderaan de Orden der Eisernen Krone. Ook weer correct in films en serie. De herinneringsmedailles op het gala-uniform zijn van links naar rechts de Kriegsmedaille, Militärdienstzeichen für Offiziere Ie Klasse voor 50 dienstjaren, Jubiläums-Erinnerungsmedaille 1898 en Jubiläums-Kreuz 1908.

Tot slot nog een opmerkelijk feit. Als de verhouding tussen Hongarije en het hof in Wenen op een dieptepunt is, reizen Sisi en Franz af naar Hongarije om een burgeroorlog te voorkomen. Om de Hongaren tegemoet te komen draagt Sisi een jurk met de kleuren rood en groen van de Hongaarse vlag. Franz heeft om de Hongaren niet voor het hoofd te stoten zijn rood-wit-rood gestreepte lint thuisgelaten, immers de kleuren van Oostenrijk. In plaats daarvan draagt hij een effen bordeauxrood lint, dat volgens mij bij geen enkele orde hoort. Hij had naar mijn idee ook het grootlint van de Hongaarse St. Stephan orde kunnen nemen, dat groen-rood gestreept is. Dat had ook mooi bij de jurk van Sisi gepast. Als Sisi later alleen naar Hongarije reist om de Hongaren zelfstandig bestuur aan te bieden, draagt zij ook dit bordeauxrode lint.

Zo, nu weet iedereen waar je op moet letten als tijdens de volgende kerstperiode alles opnieuw weer eens herhaald wordt.

 

Een kerk als bunker of een bunker als kerk

In het Lotharingse dorpje Moyenvic staat een enorme betonnen kubus die bij nadere beschouwing een kerk blijkt te zijn. Toen ik voor het eerst door het dorp reed, en deze enorme betonnen kolos zag staan, legde ik meteen het verband met de wederopbouwfase na de Eerste Wereldoorlog. Veel steden en dorpen die toevallig op de frontlijn hadden gelegen, waren in de oorlog geheel of gedeeltelijk verwoest. Sommige zelfs helemaal van de aardbodem verdwenen. In de jaren '20 moest enorm veel gebouwd worden, maar er was gebrek aan traditionele bouwmaterialen en aan vakmensen om het werk uit te voeren. In plaats van bouwen met lokaal gewonnen kalksteen of zandsteen week men uit naar baksteen, en ook het in de oorlog zo veelvuldig toegepaste beton kwam terug tijdens de wederopbouw. Zelfs torenspitsen werden van gewapend beton gemaakt. 

Ik was zo gewend aan de foto's en ansichtkaarten van dorpjes die in puin lagen, dat ik bij Moyenvic niet anders kon denken dan aan een ruïne die na de oorlog moest worden herbouwd. Voor deze kerk had men niet alleen de materialen en technieken uit de oorlog toegepast, maar was zelfs de vormentaal overgenomen. De kerk zag er uit als een bunker en was daarmee een lange neus naar de oorlog, een bewijs dat beton ook voor vreedzame doeleinden gebruikt kon worden. Een soort zwaarden omgesmeed tot ploegscharen idee.

Dat dacht ik. Maar ik kon er niet verder naast zitten. Moyenvic was tijdens de oorlog helemaal niet in puin geschoten. Moyenvic hoefde niet opnieuw te worden opgebouwd, en de oude kerk stond in 1918 nog steeds overeind. Het front was weliswaar niet ver weg geweest, maar de Duitsers hadden Moyenvic, of Medewich zoals zij het noemden, gebruikt als etappeplaats, voor het huisvesten van soldaten en met een Soldatenheim.

de oude kerk van Moyenvic

Tweede wederopbouw

De kerk Saint-Pien-Saint-Agen-Sainte-Colombe zoals hij volledig heet, is pas gebouwd tussen 1960 en 1965. Het is het product van de tweede wederopbouwfase, die van na de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de bevrijding in november 1944 is Moyenvic voor zestig procent in puin gebombardeerd door de geallieerden. De oude parochiekerk werd daarbij zodanig vernield dat nieuwbouw noodzakelijk was.

Het dorp is herbouwd onder leiding van de architect Gilles Bureau. De kerk is zonder twijfel het meest moderne gebouw van het dorp geworden. Het onderscheidt zich sterk van de andere gebouwen in het dorp, waar de traditie nog de overhand heeft.

Het voor die tijd ultramoderne gebouw was niet onomstreden. Het heeft een halve eeuw geduurd voor de dorpsbewoners er aan gewend waren. Ook nu zijn er nog mensen die zich ergeren aan het gebouw. Op internet schrijft iemand dat hij het de meest afschuwelijke kerk van Lotharingen vindt, door zijn lelijke ontwerp, zijn vuil verouderde beton, en dat zijn overgrootvader er een hartaanval van zou hebben gekregen als hij het nog had meegemaakt. Maar voor anderen is het een icoon geworden. Toen enkele jaren geleden een renovatie noodzakelijk was, lukte het om in korte tijd 25.000 euro op te halen, voor een groot deel uit publieke middelen.

 Hier enkele gegevens die ik op internet vond over de kerk :

Gebouwd in modernistische stijl, waar het vooral gaat om functionaliteit en waarbij gebruik gemaakt wordt van industriële materialen zoals ijzer, beton en glas. Het schip van de kerk is een hoge monoliet van brut beton. De vlakke gevels zijn verspringend geperforeerd met tientallen kleine openingen, 51 raampjes aan elke kant, voorzien van gebrandschilderd glas. De vensters, met als thema de kruisweg, zijn het resultaat van een samenwerking tussen schilder Camille Hilaire, beeldhouwer Claude Goutin en meester glazenier Benoit. Daglicht valt voornamelijk binnen door het grote raam van het koor, met glas van een dominante blauwe kleur, rondom een enorm asymmetrisch betonnen kruis.

De klokkentoren is bijzonder origineel van constructie. Op een grondplan in de vorm van een driepuntige ster staan drie vlakke betonnen schijven, in het middelpunt met elkaar verbonden, waardoor de toren volledig open is aan de buitenkant. Trappen lopen in de open lucht van de ene muur naar de andere. Openingen geven toegang tot de volgende trap in het volgende segment. Door deze naar buiten gekeerde constructie heeft de toren een bijzondere rankheid gekregen.

Ik had graag ook een kijkje binnen in de kerk genomen, maar de deur zat op slot. Wel vond ik op internet een plaatje dat een idee geeft van het ingetogen, bijna minimalistische interieur en waar goed het betoverende blauwe licht te zien is dat door het grote raam gefilterd naar binnen valt.