Breda, niets is wat het lijkt te zijn - Grand Tour 22

Breda - vrijdag 25 juli

In Breda weer een Kroningsdeksel. De aanbeveling voor plaatsing was een prominente plaats in stad of dorp, voor een stadhuis of bijvoorbeeld in een straat die verwijst naar het koningshuis. In Breda hebben ze een originele plaats bedacht: voor een openbaar toilet in het park.

MURALS 

Breda is een stad van muurschilderingen.Een honderd-tal geschilderd onder de noemer Blind Walls Gallery. Die zijn voorzien van een bordje met titel van het werk en vervaardiger, en soms een stukje tekst als de schildering gebaseerd is op een gebeurtenis ter plaatse. Daarnaast nog talloze 'wild' geschilderde muren wat het totaal op meer dan 300 zou brengen? Ik heb er maar een paar gezien. Er zijn wandel- en fietsroutes uitgezet waar je dagen mee kan vullen. 

 

Een van de muurschilderingen in de stad is een afbeelding van de Heilige Catharina, die kom je ook overal tegen. Herkenbaar aan het gebroken rad als attribuut (zie Heilige Catharina in het Ikonenmuseum Kampen), De schildering is losjes gebaseerd op een schilderij van Caravaggio volgens het bijschrift. De muurschildering bevindt zich niet in de Catharinastraat wat je misschien zou verwachten, maar op het kloosterplein tegenover het voormalige Catharinaklooster. Ze heeft als extra attributen hier gereedschappen gekregen voor archeologische opgravingen. Dat is weer een heel nieuwe taak voor Catharina, die kenden we nog niet.

 

Heilige Catharina door Studio Anti-Held en door Caravaggio

Tegenover stond dus het Catharinaklooster en daarvan rest nog de kloosterkerk. Hierin zit nu een vestiging van Holland Casino. Dat hadden de nonnen ook nooit gedacht. De kopgevel van deze kerk heeft een nieuw ingemetseld gedeelte met daarin wat vreemd gevormde ramen, net niet rond tot plat ovaal. Ik moest denken aan een kunstwerk van Jan Dibbets die ook met ronde ramen in verschillende perspectieven heeft gespeeld. Maar nee, het is niet wat het lijkt, de uitleg is simpeler, het zijn een stel vallende fiches van het casino.

 

Het Stedelijk Museum heeft een expositie over muurschilderingen. Ze hebben een tiental kunstenaars schilderingen laten maken op tijdelijke wanden in het museum. Is het dan nog street-art als je het naar binnen haalt? Niet dus. 

 

Ook raar is een beeldmerk dat ze gebruiken bij de Blind Walls tentoonstelling, buiten op straat en in de tentoonstelling zelf. Het is een foto van een soort putdeksel, of eigenlijk meer een gegoten metalen markering in de straat, die de positie van een voormalige stadspoort aangeeft. Wat het met muurschilderingen te maken heeft weet ik niet ('poort naar een andere dimensie' is wel heel vaag) maar omdat het voor mij binnen de categorie putdeksels valt wilde ik er een foto van maken. Ik op zoek naar dat deksel, natuurlijk op de plek van die poort, voor het museum of de kruising ernaast, maar niet te vinden. Navraag in het museum veroorzaakte een discussie waar op het laatst vier mensen bij betrokken waren. Niemand wist het echt maar er kwam uit dat de gebruikte foto afkomstig was van het stadsarchief, en dat de kruising nog niet lang geleden helemaal opnieuw bestraat is. Er liggen nu klinkers in plaats van de kasseien die je op de foto kan zien. Conclusie is dat het ding is verdwenen, niet teruggeplaatst, weggegooid, meegenomen door iemand. De resten van de fundering van de poort zijn ook verdwenen. We (Ze) hebben de foto nog maar zo gaat Breda dus om met erfgoed. En het museum heeft niet nagedacht bij het gebruik van die foto, in ieder geval geen rekening gehouden met het feit dat een dwaas misschien op zoek zou kunnen gaan naar het origineel.

CHASSé

Jaren geleden, in 1994 om precies te zijn, heb ik meegewerkt aan een prijsvraagmaquette voor de herontwikkeling van het Chassé-terrein, de plek van de voormalige Chassé-kazerne. Onze inzending, van architect Ashok Bhalotra/Kuiper Compagnons heeft toen niet gewonnen, maar gekozen is voor een team met daarin onder andere Rem Koolhaas/OMA. We hadden een maquette met ingebouwde verlichting en ik herinner me nog dat we de grootste moeite hadden om hem lichtdicht, dus zonder lichtlekkages, te krijgen.

Ik heb een stukje van het gebied gelopen en herkende alleen het Chassé-theater van Hertzberger met zijn markante golvende dak. In het programma van eisen destijds was voorgeschreven een groen maaiveld zonder auto's, parkeren ondergronds, en verspreid in het groene maaiveld woontorens voor een bepaald aantal woningen. Daartussendoor slingerende voet en fietspaden. Dat is het dus ook geworden maar of dat nou een aantrekkelijke woonomgeving oplevert kun je je afvragen. Ik vond het nogal doods en niet op menselijke schaal. Ik begrijp dat er nu al weer plannen zijn voor een nieuwe herontwikkeling. Is het dus echt zo dat moderne architectuur maar 30 jaar meegaat, zoals ze van de Vinex-wijken beweren?

 

 Het gele woongebouw is Trespa-punaisebouw

 

 Ook dit is Breda:

 

Grand Tour deel 4 : Eindhoven

Eindhoven is een goede putdekselstad. Veel ongewone en interessante modellen. Meer hierover in een aparte post.

Het leek er op dat een bezoek aan Eindhoven vooral een architectuurdag zou gaan worden. Vorig jaar bij het NAI een architectuurgidsje van de stad gekocht, zonder echt te weten of ik hem ooit zou gaan gebruiken. Nu kwam hij goed van pas. Een kleurenroute is er niet van Eindhoven, en ik moet achteraf zeggen dat ik ook inderdaad geen overheersende kleur of beeldbepalend thema heb kunnen ontdekken. Het is van alles wat.

Als je op zoek bent naar kleurmomenten dan kan je ook wel eens geluk hebben zoals de volgende foto bewijst. Een groene postbode met een groene fiets voor een muur met groene brievenbussen. Mooier kan je het niet treffen toch!

 

Opvallend zijn de vele muurschilderingen, of "murals" in goed Nederlands. En daar is dan wel een route van gemaakt. Maar om alles te kunnen zien moet je met de fiets want ze liggen behoorlijk ver uit elkaar. Ik beperk me tot het centrum, en tot wat ik toevallig tegenkom, dan heb je er al een stuk of zes. Echt de moeite waard er zitten ware kunstwerken bij, gemaakt door professionals.

Ik kon niet voorbijlopen aan boekhandel Van Piere, bekend van radio en tv. Zou Walter zijn zus hier nog werken? Een mooie selectie van boeken over kleur. Aanvankelijk alleen foto's van de omslagen want het was nog vroeg en ik wilde niet de hele dag onnodige ballast meeslepen. Aan het einde van de dag teruggegaan en een mooi boek over aardkleuren gekocht, en een klein boekje van iemand die enkele ontmoetingen met Anselm Kiefer heeft gehad. Ik heb wel getwijfeld hierover want ik weet niet of ik wel meer wil weten over de kunstenaar zelf. Het kan verkeerd uitpakken, een illusie doorprikken. Maar een zinnetje ergens voorin het boek gaf de doorslag, er staat zoiets als "na de eerste ontmoeting leek ik minder over Kiefer te weten dan daarvoor". Dat leek me een mooi idee, dat je steeds minder over iemand gaat weten. Op tweede pinksterdag ga ik dan alsnog naar de dubbel tentoonstelling in Van Gogh en Stedelijk. Ik had me niet gerealiseerd dat die al bijna weer afgelopen is. Ik had het laatste tijdslot op de laatste dag van de tentoonstelling, op het onmogelijke tijdstip van kwart over vier. Geen keuze meer. Dat was op het nippertje! Ik mag het licht uitdoen.

 

 

Al rondwandelend vond ik op straat een telefoon. Duidelijk verloren door iemand en hij stond nog aan ook. Ik wilde hem niet zo maar laten liggen maar wat te doen? Aan een langslopend meisje vroeg ik of hier in de buurt een politiepost was, dat leek me op dat moment de beste oplossing. Ze wees me de weg terwijl ik verduidelijkte dat ik een gevonden telefoon wilde gaan afgeven. "O, dat is lief" zei ze en ze liep meteen weer door.

Na enig zoeken kwam ik bij het politiebureau, het was niet ver. Binnen stond een donkere, wat corpulente vrouw, van Afrikaanse afkomst die heel druk, zeg maar paniekerig tekeer ging tegen een politieagente aan de balie. Ze sprak Engels, had een wandelwagen met kind bij zich en aan de toon van het gesprek te horen leek ze behoorlijk overstuur. De baliemedewerkster probeerde haar duidelijk te maken dat ze haar niet konden helpen met haar probleem, wat dat ook was. De vrouw was radeloos, maar begreep uiteindelijk dat er niets gedaan kon worden. Nog steeds luid pratend en helemaal van streek, deed ze een paar stappen richting de uitgang. Zodra er een moment stilte viel greep ik mijn kans om er tussen te komen en ik riep naar de balie "ik heb een telefoon gevonden" en hield het ding in de lucht. Nou, de Afrikaanse vrouw, die nog altijd niet weg was, leek te exploderen. Dat was het dus, het was HAAR telefoon! Daar ging het allemaal om. Ze gaf een schreeuw, meer huilend eigenlijk, rende op mij af en probeerde me te omhelzen. In de consternatie viel de wandelwagen om, kind over de vloer. Ik dacht, als ze me maar niet gaat zoenen. Zo ver kwam het niet want de emoties van geluk werden haar teveel, ze kon niet meer rechtop blijven staan, zonk door haar knieën en greep mijn been vast, alsmaar "thank you, thank you" roepend. De politieagente achter de balie keek het hele tafereel met grote ogen en open mond aan. Een andere agent liep lachend voorbij en riep nog iets maar ik verstond het niet. Zo snel hadden ze hier waarschijnlijk nog nooit een zaak opgelost. Ik dacht alleen maar, hoe kom ik hier weg. Tussen de huilbuien door probeerde de vrouw duidelijk te maken dat zo ongeveer haar hele leven in die telefoon zat. Buiten het bureau kon ik wegkomen, ik kon via een trapje naar beneden, terwijl zij vanwege de wandelwagen over een hellingbaan moest. Ik probeerde me zo  snel mogelijk uit de voeten te maken. Toen ik omkeek zag ik dat de vrouw op een muurtje was gaan zitten om bij te komen van de emoties, nog altijd snikkend.

Het was intussen licht gaan regenen. Tijd voor het Van Abbe museum. Vooral conceptuele kunst die niet zozeer mooi hoeft te zijn of misschien zelfs niet mooi mag zijn. Ik zag nergens een werk dat me echt aansprak en vond ook geen noodzaak om me te verdiepen in de verborgen betekenis die de kunstenaars in hun werk hadden gestopt. Als kunstmuseum minder geslaagd wat mij betreft. Aardig dat ze twee laatjes met registratiekaartjes tot kunst verheffen maar wat moet ik er mee, ik heb al genoeg registratiekaartjes gezien. Het gebouw is wat eigenaardig, weinig echte zalen maar meer een aaneenschakeling van gangetjes. Het museum heeft overal gedacht aan blinde bezoekers, alle bijschriften zijn ook in braille en bij veel kunstwerken is een voelmodel van gips gemaakt. Zelfs kleuren zijn in braille, weet een blinde dan wat kleur is?

 

ondergrondse fietsenstalling

blob architectuur