Vestingwandeling Oudewater

Vestingwandeling die een cultuurwandeling werd; 28 september 2025 

Oudewater was een van de vestingsteden in de Oude Hollandse Waterlinie. Maar van deze vesting is vrijwel niets meer over. Bij de VVV wisten ze zelfs nauwelijks dat Oudewater ook een vesting was. Het werd dus een wandeling met 'hier was vroeger..., maar nu is er niets meer". Er is wat fantasie voor nodig om het een vestingwandeling te kunnen noemen. Vestingwallen zijn er helemaal niet meer, stadspoorten ook niet, alleen nog waterlopen die het tracé van de oude grachten aangeven. Er is zelfs een Prins Willem III vaarroute bedacht. De stadhouder-prins voer met een commandoschip langs zijn troepen om ze te inspecteren en hij zou hierbij deze route genomen hebben.Hmmm.

 

 De vesting Oudewater bestaat alleen nog in de vorm van water, what's in a name

Gelukkig is er meer te beleven in dit stadje. Oudewater heeft zeer veel architectuurmonumenten, onder andere het wijkje het Rode Dorp (vanwege de rode daken) uit 1922 van de architect Jan Wils (bekend van het Olympisch Stadion in Amsterdam en Papaverhof in Den Haag). Het is gebouwd op de plaats van een oude stadswal wat nog terug te vinden is in de straatnaam Lange Burchwal. 
Het hek Rozenburg is historisch en gaf toegang tot buitentuinen, buiten de vesting, van welgestelde burgers. 
In een van de vestinggrachten vinden we het kunstwerk "Naiaden", waternimfen uit de Griekse mythologie. 
Op een ander deel van een voormalige stadswal, de Westerwal, is een interessant appartementengebouw verrezen. Het gebouw heet Pleinwachter en heeft een mooie groene kleurstelling, in werkelijkheid veel mooier dan de artist impressions die ik er van gezien heb. Oude industrie er omheen wordt nog afgebroken. Het stedebouwkundig plan voor de herontwikkeling van het hele industriegebied is in handen van West 8. Het is op een voormalig bastion van de vesting.

Het gebouw in de Kapellestraat is het St.Anthonius Patronaat, een rooms-katholiek parochiehuis gebouwd in 1916, tegenwoordig cultureel centrum De Klepper. Mooi zijn de versieringen in de gevel, kenmerkend voor die tijd.
Schanskorven, ik ken ze van het gebruik in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog, ze heten dan gabions. De korf wordt ergens neergezet, gevuld met puin, grond, stenen, zand, enz. en dan kan er achter gekropen worden als bescherming. Een moderne variant van metaalgaas zie je tegenwoordig overal in de openbare ruimte en in privétuinen, ze zijn dan rechthoekig en gevuld met breuksteen en vormen zo een muurtje. Niet noodzakelijkerwijs om achter weg te kruipen maar bedoeld als erfafscheiding. Het vindt dus zijn oorsprong in de vestingbouw. Hier nagemaakt van wilgenteen om nog iets van het vestingverleden terug te halen.
Een grappig theekoepeltje
De begraafplaats is aangelegd op één van de bastions van de vesting. Dat werd vaker gedaan. In andere vestingsteden, zoals in Schoonhoven, zijn bastions daar ook voor benut.

Ik heb geleerd dat Oudewater bekend staat om twee dingen: de heksenwaag en de fabricage van touw. Gewogen in de waag ben ik al eens, en ik weet al dat ik geen heks ben dus dat kon ik overslaan. 

Touwmuseum 

Oudewater heeft een touwmuseum. Ik heb nog nooit in zo'n korte tijd zoveel voor mij onbekende vaktermen voorbij horen komen. Wat valt er nog veel te leren. In de hoogtijdagen had Oudewater wel 45 touwbanen. Volgens het museum kwam alle tuigage van de VOC schepen uit Oudewater. Wie zal het tegenspreken. 
Nog een onbelangrijk weetje: er is ontdekt dat rechtsom gewonden touw 4% sterker is dan linksom gewonden, en niemand weet hoe dat komt.

 

Kroningsdeksel

Oudewater heeft een kroningsdeksel. Een onverlaat had zijn motor er bovenop geparkeerd. Toen ik er later nog een keer langs kwam was de motor weg dus kon ik alsnog een foto maken. Het deksel ligt op een vrij willekeurige plaats langs een grachtje. Maar in het kader van het 750 jarig bestaan van de stad is er een moderne sculptuur naast gezet, genaamd "Rebecca". Je zou het zo niet zeggen maar het symboliseert saamhorigheid, gastvrijheid, trouw, ontmoeting, verbinding en vasthoudendheid, wat wil je nog meer. Het zou ook een water tappunt moeten zijn, maar er kwam geen druppel water uit. De koning heeft het beeld in 2015 onthuld en dat is dan wel weer aardig want het kan haast niet anders of hij heeft daarbij op zijn eigen putdeksel gestaan.

 

De kleuren van Leeuwarden - Grand Tour deel 29

Kleurenroute Leeuwarden 24 augustus 2025

Ik heb een hele dag ingepland om de kleurenroute Leeuwarden te lopen, en dan ook niets anders te doen dan dat.
De Kleurengids Leeuwarden van de Stichting Kleur Buiten is uit 1989 en al erg gedateerd. Ik ben benieuwd of er nog wel iets van klopt. Gebouwen zijn misschien wel verdwenen of hebben een andere kleur gekregen. De gids zelf heeft een bijzondere opzet. In plaats van een verhaal door een kleurenspecialist is er hier voor gekozen de betrokkenen zelf aan het woord te laten. Dus bewoners, eigenaren, buren, kunstenaars, architecten, mensen van de welstand of van de gemeente. Dat geeft bijzondere verhalen over de totstandkoming van de kleurgeving. Dat ging niet altijd zonder slag of stoot.
Hieronder een selectie uit de 26 objecten van de totale kleurenroute.

 

 

 01 - Nieuwestad 63 en 65

 

Twee panden waren vroeger het onderkomen van bar-dancing Vat 69. De welstandscommissie was destijds ongelukkig met de kleurgeving. De panden waren roomkleurig geschilderd waar voorheen schoon metselwerk te zien was. Door het hele pand roomkleurig te schilderen was elke architectonische geleding verloren gegaan.
Tegenwoordig is het geen dancing meer maar horeca. De roomkleur is overgeschilderd met rood. Misschien is toch geprobeerd een steenkleur te benaderen zoals de welstand gewild had. Maar het is vrij doods en ook niet echt een steenkleur, meer een kleur uit de cosmetica.

 

 02 - Bagijnestraat 40 en 42

De kleur is door de jaren heen onveranderd gebleven. Destijds een werkplaats van een schilder en een aannemer naast elkaar. De schilder heeft als eerste zijn pand overgeschilderd van een lichte leverkleur naar geel. Daarna heeft de aannemer zijn gevel gestuct en gekeken naar de kleur van zijn buurman. Blijkbaar was iedereen tevreden want er is sindsdien niets aan de kleurstelling van gevel en kozijnen veranderd, hoewel er nu andere bedrijven in zitten

 

03 - Bagijnestraat 52 

De eigenaar-bewoner van dit pand benoemt de kleur van 35 jaar geleden als licht-aubergine. Het was in ieder geval iets paarser dan nu. Het is vast en zeker een keer overgeschilderd met een meer op baksteen lijkende roodbruine kleur

 

 04 - Westerkerk

De Westerkerk is sinds de 90er jaren een theater en heeft toen ook zijn opvallende gele kleur gekregen. En de deuren kleurden van groen naar rood. In dezelfde periode zijn ook de Hoofdwacht en de Waalse kerk geel gekleurd. (06 en 11 uit de route)

 

06 - Hoofdwacht

De Hoofdwacht aan het Hofplein had vroeger een onopvallende kleur. Sinds het lichtgeel geschilderd is heeft men oog gekregen voor de architectuur en harmonieert het met de bruine baksteen van het stadhuis er naast. Een voorbeeld van kleurgeving waar iedereen tevreden mee is.

 

07 - Stadhouderlijk hof 

 

Stadhouderlijk hof, nu een vestiging van Fletcher Hotels. De heer Timmermans, wethouder van de gemeente, was destijds zeer ontevreden over de witte kleur die het pand gekregen had: "...het was een romantisch geheel dat een eeuw geleden door een rigoureuze verbouwing totaal van karakter veranderde... van buiten is het een dooie diender... Er is niet alleen kwaliteit verloren gegaan maar het is na het pleisteren ook nog van een witte risicoloze saus voorzien met ramen in standgroen. Dat is de tijdgebonden standaardoplossing."
Tegenwoordig is het pand roze. Zou mijnheer Timmermans hier beter over te spreken zijn geweest? Ik ben bang van niet. Hij was een voorstander van een okerkleur of rode materiaal-imitatiekleur.

08 - Sint Jacobstraat 7

Mijnheer Terpstra van Monumentenzorg vertelt over dit pand dat er historisch kleuronderzoek is gedaan en de gevel in de oorspronkelijke kleuren zijn teruggebracht. Eerder was de hele gevel wit gesausd, zowel de bakstenen als de ornamenten, waardoor de kwaliteit van de architectuur niet tot zijn recht kwam. Terugbrengen in originele kleuren is niet altijd de juiste oplossing maar heeft hier goed gewerkt.

 

09 - Grote Kerkstraat

Pand van het Fries Letterkundig Museum. Is nogal eens van kleur veranderd. Op de foto in de kleurenroute heeft het pand een rode voorgevel en roze zijgevel. Later werd het rood met lichtgeel en nu rood met oker.
Nog eerder was het grauw ongeschilderd stucwerk. Overleg tussen monumentenzorg, museum, gemeente en schilder heeft geleid tot rood met roze. Daar schrok iedereen van maar is toch gehandhaafd. Blijkbaar niet voor lange tijd want daarna werd de zijgevel lichtgeel. De zware okerkleur die het nu heeft lijkt nog niet zo lang geleden aangebracht.

10 - Kleine Hoogstraat 2, 3, 22

In deze straat een aantal invullingen op opengevallen plaatsen, waarbij is afgeweken van de voorgeschreven materialen en kleuren. Wat precies de motivatie is voor de paarse kleur wordt niet helemaal duidelijk, maar omdat dit straatje al veel verschillende kleuren heeft wordt het wel best gevonden: De architect: "Juist dankzij deze bonte verscheidenheid heeft de Kleine Hoogstraat die typische aantrekkelijke binnenstadsfeer". Sommige omwonenden hoopten dat de kleur na verloop van tijd wat zou verbleken. De kleurkeuze van de kozijnen "werd bepaald door de behoefte aan een prikkelende toevoeging."
De tegels langs het onderste gedeelte van de gevels zijn later aangebracht en zijn op oude foto's niet te zien. Misschien ter bescherming van het stucwerk.

Ook in dit straatje staan enkele gekleurde panden die in de kleurenroute niet genoemd worden, waarschijnlijk later zo geschilderd door iemand die dacht ik zal ze eens laten zien wat kleur is.

 12 - Nieuweburen 107

Dit pand is uit 1639 en een rijksmonument maar ondanks dat totaal veranderd, zowel de gevelindeling als de kleur. Toen ik zelf bouwvergunningen bewerkte bij de gemeente Krimpenerwaard, geconstateerde ik ook al eens dat een monumentenstatus eigenlijk niets voorstelt. De vooruitgang hou je niet tegen. De bewoners hebben in overleg met monumentenzorg het pand gerestaureerd en de kleur bepaald. Foto links is uit de jaren 50 voor de restauratie (foto uit het monumentenregister), middelste foto na de restauratie, rechter foto huidige toestand.
De restauratie bepaalde een nieuwe stuclaag met schijnvoegen, een lichtgele gevelkleur, nieuw aangebrachte ornamenten in de kleur van de gevel, lichte kozijnen en warmrode ramen.Wat is er gebeurd?

 

 13 - La Venezia

La Venezia op Nieuweburen 137 was ooit een pakhuis, geheel van beton gebouwd in 1910. Het is al heel lang het onderkomen van ijssalon Venezia. Kunstenares Antonia Talamini wilde er bij een restauratie een cassata-ijsje van maken met lagen roze en zacht groen. Dat mocht niet en in plaats daarvan werd het heel licht grijs met iets donkerder banden daartussen. Dat is het nu nog steeds, maar wel aan een opknapbeurt toe zo te zien. Het logo van Venezia staat er nog steeds op. Ik had dat ijsje wel willen zien, dan was het een icoon geworden. Ik heb er natuurlijk wel een ijsje gekocht.

 

16 - Ossekop 1

Gevel met geel en groen geglazuurde baksteen. Op zich misschien niet uniek maar dit is een zestiende-eeuws pand. Het is geen monument geloof ik maar ze hebben de gevel toch ongemoeid gelaten Voor hetzelfde geld was er een kleurtje overheen geschilderd en dan was het verloren geweest.

 

 20 - Schoolstraat / Zaailand

Geel gepleisterde gevels. Nieuwbouw in een verder historische omgeving. De architect heeft dit bewust abstract gehouden met vlakke gevels zonder detaillering. Het blauwe blok aan het einde van de straat wordt in de kleurenroute niet genoemd maar maakt net zo goed deel uit van het kleurbeeld van de straat. Oud en nieuw gaan best samen, zoals op veel plaatsen in Leeuwarden. Dat geldt in nog sterkere mate voor Groningen maar dat is voor een volgende keer.

Kroningsdeksel

Het kroningsdeksel in Leeuwarden ligt op het Hofplein, naast het stadhuis, voor de hoofdwacht, voor het voormalig stadhouderlijk hof, naast het standbeeld van Willem-Lodewijk Graaf van Nassau en in de buurt van de Wilhelminaboom. Koninklijker kunnen we het niet maken.

 

 

 

 

 

 

Grand Tour 27 - Doesburg. Waarom Doesburg ?

19 augustus 2025, architectuur, musea en mosterd

Doesburg is in een aantal opzichten vergelijkbaar met Schoonhoven. Historische vestingstadjes aan een rivier (Lek en IJssel), Het aantal inwoners ontloopt elkaar niet veel, Schoonhoven heeft er 2000 meer. Beide plaatsen zijn niet met de trein te bereiken, alleen met een bus. Doesburg heeft ook een zilvermuseum, bovendien een mosterd- en het Laliquemuseum. Doesburg heeft meer monumenten (400 rijks- en gemeentelijk tegen 240 in Schoonhoven) en in beide plaatsen is het hele historische centrum beschermd stadsgezicht. Maar bij zilver denk ik aan Schoonhoven, bij glas aan Leerdam, bij mosterd aan Frankrijk of Groningen, en als het gaat om Hanzesteden denk ik eerst aan Zwolle, Deventer of Kampen. Speelt Doesburg dan altijd 2e viool? Dat ga ik vandaag uitzoeken.

 

Uit de aantallen bleek al dat Doesburg stikt van de monumenten, niet zozeer grote monumentale bouwwerken, maar meer kleine bijzondere woningbouw. Het lijkt er op dat vooral de gemeente scheutig is met het toekennen van de gemeentelijke monumentenstatus. Soms is bijna een hele straat, huisje na huisje voorzien van een schildje aan de gevel. Niet onterecht denk ik, het zijn ook inderdaad bijzondere pandjes, en je voorkomt dat dingen zo maar worden afgebroken of veranderd. 
Ik zie op de foto's pas goed wat een stralende dag het was.

 

Het is een tegenvaller dat het zilvermuseum niet bezocht kan worden. Het bevindt zich in een kerk en die is de hele dag gesloten vanwege een uitvaartdienst. Toch niet de hele dag? Toch wel, heel uitgebreid met orgelspel en samenzang, tot buiten de kerk te horen. Ik ben er later nog eens langsgelopen maar helaas.

Het Lalique Museum is wat eigenaardig, ik zou bijna zeggen onhandig van opzet want verdeeld over drie pandjes, tegenover en achter elkaar in dezelfde straat. Met smalle trapjes en gangetjes waar het onvermijdelijk is dat mensen elkaar in de weg lopen. Het oeuvre van Lalique bestaat uit twee los van elkaar staande collecties, n.l. juwelen en glaskunst, waarbij ik de juwelen veel interessanter vind dan glas. Maar ik wist niet dat er in zijn glaswerk zoveel symboliek verborgen zat. Ze hadden daar een heel leuk boekje over waarin je vaasje voor vaasje een uitleg vindt over de voorstelling en de betekenis daarachter. Dat is nog eens een meerwaarde bij wat je ziet.

 

Tevens in het Lalique Museum een uitgebreide expositie over Chagall. Bijna nog meer Chagall dan Lalique. Vrijwel alleen maar litho's, kleurenlitho's voor boeken e.d. Kleur is heel belangrijk in zijn werk en de titel van de tentoonstelling is dan ook 'Marc Chagall de kleurenpoëet'. Wel interessant maar ik begrijp het werk van Chagall niet zo. Ik kan me niet verplaatsen in de orthodox joodse voorstellingen. Ik ken de verhalen niet en hij heeft bijna overal een bedoeling mee, het is nooit zomaar alleen een mooi plaatje, het betekent altijd iets en dat ontgaat me.

Mosterdgeel

Al wandelend door de stad viel het me op dat er veel gele, donkergele kozijnen te zien zijn. En opeens wist ik het: dat is mosterdgeel, in verschillende smaken. Doesburg is een mosterdstad. Een bezoekje aan het mosterdmuseum kon daarom niet achterwege blijven. Het museum is naast een mosterdfabriekje, klein en volgestouwd met mosterdpotjes. Maar daarmee doe ik het te kort. Er wordt in een filmpje heel fijn uitgelegd hoe mosterd gemaakt wordt, eigenlijk supersimpel, Mosterdzaadjes fijnmalen en azijn er bij, en klaar. Hoewel. Alles volgens geheim recept. Mosterdzaad, uiteraard van de mosterdplant, wordt hier niet (meer) verbouwd maar komt allemaal uit Canada. Dan heb je gele zaadjes en bruine zaadjes die de scherpte bepalen in een geheime verhouding bij elkaar gedaan worden. Vermengd met een geheime hoeveelheid van een geheime soort azijn en verder is ook alles geheim. Het eindproduct gaat in een potje en dat is niet geheim want dat wordt verkocht. Ik heb uiteraard een potje Opregte Doesborghsche Mosterd gekocht om mee naar huis te nemen.

Als er één opvallende kleur is in een stad dan is er vaak ook nog een tweede kleur, en in Doesburg is dat naast het mosterdgeel het veel voorkomende blauw. Geen keihard architectenblauw maar blauw met een zekere dosis rood er in zodat het richting paars gaat, en dan in twee helderheden naast elkaar.

Verzameling

Mosterdpotjes worden verzameld. Zoals voor bijna alles wel verzamelaars te vinden zijn. Ik ben geen verzamelaar maar heb toch een collectie van 3 mosterdpotjes. Gevonden in de bossen in Frankrijk, in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog. Er is bijna niets meer te vinden want alles is intussen vergaan, maar glas en porselein vergaat niet dus dat kan je nog wel eens per ongeluk tegenkomen. Dit zijn Duitse mosterdpotjes, altijd dezelfde specifieke vorm zoals hier twee van de drie. De derde weet ik eigenlijk niet zeker of die ook voor mosterd is, kan ook marmelade zijn of iets anders. En een kapot mosterdpotje of drinkglas heeft voor mij een meerwaarde want dat heeft zichtbaar de oorlog meegemaakt.

 

Doesburg heeft zijn kroningsdeksel geplaatst op de Vischmarkt achter het oude stadhuis. Het ligt ook vlak voor streekmuseum De Roode Tooren. Je zou denken dat daar mensen zijn met enig historisch en cultureel besef. Maar toen ik zei dat ze een kroningsdeksel vlak voor de deur hadden (wat ze nog nooit hadden gezien) was de reactie "pff wat een geldverspilling", en daarmee was alles gezegd, het interesseerde ze geen bal.

Ik vond dit heel raadselachtig

 

 

Grand Tour 25 - Steendrukmuseum Valkenswaard

Steendrukmuseum Valkenswaard op zondag 10 augustus 2025

Er is vandaag maar één doel en dat is het steendrukmuseum. Wat zou je anders moeten in Valkenswaard. Het hing nog even aan een zijden draadje of ik er wel zou kunnen komen want er reden geen treinen naar Eindhoven vanwege een defect spoor. Maar na een uur op Utrecht Centraal verscheen er op de borden toch een enkele trein die kant op. Die trein moest helaas de mensenmassa van drie uitgevallen treinen verstouwen dus dat was geen pretje. Een uur later dan gedacht dan toch op weg naar Valkenswaard.

 

Het steendrukmuseum is echt een museum naar mijn hart. Een specialiteitenmuseum pur sang. Ik ben heel veel te weten gekomen maar er zijn ook weer vragen opgekomen die onbeantwoord zijn gebleven.

Er is me duidelijk geworden dat veel meer mogelijk was met steendruk dan ik gedacht had. Dat maakt het herkennen van een steendruk en het onderscheiden van andere druktechnieken er niet makkelijker op. Een belangrijk criterium is wel dat steendruk een dode techniek is, althans commercieel gezien dan. Het wordt alleen nog gedaan door kunstenaars en hobbyisten die het leuk vinden om met een oude techniek te werken. Na de opkomst van offset druk was het gedaan met de steendruk. (vanaf 1900 ongeveer). Bij het museum willen ze doen geloven dat offset eigenlijk een verbeterde vorm van steendruk is maar dat gaat mij een beetje te ver.

Chromolithografie

Het is fantastisch wat een mooie resultaten er mogelijk waren met steendruk in kleur. Maar hoe ingewikkeld en omslachtig! Zie hierboven een plaatje met het aantal drukgangen en het eindresultaat voor een etiket op een sigarenkistje. Het zijn 9 drukgangen en een aantal tussentijdse combinaties. De laatste gangen zijn goud en een preeg van de goudvorm.

 

Onder deze afbeelding staat een strookje met een rij kleurtjes. Dat zijn alle drukgangen die nodig geweest zijn om dit te drukken. De kleurscheidingen werden met de hand gemaakt. Het zijn rasters maar dan wel rasters waarvan de rasterpunten met de hand zijn gezet. Mensen waren dagenlang aan het stippelen. En ze moesten in hun hoofd al een beeld hebben van het eindresultaat. En dan ook nog in spiegelbeeld.

 

Blikbedrukking

Ik heb me altijd al afgevraagd hoe ze blikjes bedrukken met fullcolor voorstellingen. Nu weet ik het dus eindelijk. De basis is steendruk. Maar omdat de steen niet rechtstreeks op het blik kan drukken wordt een tussenvorm van rubberdoek op een cilinder gebruikt die de inkt overzet. Ik kan me er wel iets bij voorstellen maar dat rubber was dus in de tentoonstelling niet te zien en hoe registeren ze dat dan zodat alle kleuren precies passend gedrukt worden. Bij elk antwoord komt weer een nieuwe vraag op.

Fotolithografie

Over fotolithografie wordt niet zo veel verteld. Wel wat basisdingen, maar niet echt in detail. Er staat een UV belichtingsapparaat en een hele grote houten reprocamera. Het fotografiedeel is nagenoeg hetzelfde als de voorbereiding voor de zeefdruk, wat ik zelf tien jaar heb gedaan. Maar ik had graag geweten hoe ze de steen lichtgevoelig maken en met welke materialen en hoe dat wordt ontwikkeld of uitgespoeld en hoe ze dan de inkt opbrengen.

 

Grappig toeval. Titelpagina van een boek gedrukt met steendruk. Het heeft verder niets met steendruk te maken maar het boek is Assepoester van J.P. Heije. Deze Jan Pieter Heije was directeur van het Prinsengrachtziekenhuis in Amsterdam, maar ook schrijver van kinderverhalen, sprookjes en sinterklaasliedjes. 'Zie de maan schijn door de bomen' is van hem. Dat zoek je niet achter een ziekenhuisdirecteur. Hij maakte deel uit van een pop-up tentoonstelling die ik bij het FNI maakte bij de sluiting van het Prinsengrachtziekenhuis.

Atelier

Bij het museum is een atelier waar vrijwilligers kunstdrukken maken, en waar demonstraties en workshops gegeven worden. Workshops duren een groot deel van een dag voor groepen max 6 personen.

 

Een voorraadje stenen in het atelier

  

Het kroningsdeksel in Valkenswaard ligt op het centrale plein, dat hier markt heet. Die mensen op de terrassen aan de overkant hebben geen idee van wat zich in hun nabijheid afspeelt.. 

 

 

Grand Tour deel 23 - Assen - Hollandse architectuur

Assen op dinsdag 29 juli 2025

Architectuurliefhebbers kunnen hun hart ophalen in Assen, aan Hollandse bouwstijlen van eind 19e en begin 20e eeuw. Straat na straat fraaie gevels, herenhuizen, villa's. De bevolking moet rijk geweest zijn of is dat misschien nog wel. Veel eclectische bouw, met profiellijsten boven de ramen met voorgevormd stucwerk. Ook aardig wat panden met art-nouveau decoraties. Baksteenarchitectuur van eerste helft 20e eeuw. Eigenlijk een hele staalkaart van wat Nederland heeft voortgebracht. En architectuur zien betekent lopen, veel lopen.

 

Assen heeft een Bommel en Tom Poes museum. Dat was een verrassing maar helaas was het gesloten. Anders was ik er zeker binnengegaan, ik was altijd liefhebber van die strip, trouwens van alles van Marten Toonder. Ik hoop dat het blijft bestaan, het Hans G. Kresse museum is ook al ter ziele. Echte oude Hollandse helden.

\

 

Het kroningsdeksel heeft in Assen een waardige plek gekregen, op het plein voor het Drostenhuis.
 

 

Drents Museum

In het Drents Museum heb ik veel mooie dingen gezien maar ik heb niets begrepen van de opzet en de bedoelingen van het museum. Niets begrepen van de routes, van de benamingen van zalen en tentoonstellingen (Labyrinthia wat bedoelen ze er mee?), niets begrepen van de plattegrond. Ik heb me ook gestoord aan de geluidsbanden met hoorspel-achtige scenes in elke ruimte. Storend hard en alles door elkaar. Het is allemaal een beetje ver doorgeslagen en dat gaat ten koste van de beleving. Ik kan gerust zeggen dat ik geen aangenaam bezoek heb gebracht. Ik zou er graag de bezem doorhalen en alle overbodige rommel de deur uit vegen. Een expositie hedendaagse figuratieve kunst was prachtig. De titel GenF, waar slaat dat op? Dat zou dan een toonaangevend museum zijn maar ik denk dat de verkeerde mensen daar bezig zijn. Aan de collectie ligt het niet.

 

Bartje

Wie Assen zegt, zegt Bartje, althans een halve eeuw geleden. Hoe het nu met Bartje gaat in Assen weet ik niet precies maar hij is niet helemaal vergeten. Een beeld van Bartje staat in het groenperkje bij het Drents Archief, het originele beeld zou binnen in het archief moeten staan, maar dat heb ik niet gecontroleerd. Het beeld is gemaakt door beeldhouwster Suze Berkhout. Bartje heeft al veel moeten doorstaan. Het beeld had een vaste standplaats in Assen tot het werd gestolen, later teruggevonden  in Groningen. Toen van zijn sokkel gestoten waardoor beide beentjes braken. Later zijn rechtszaken gevoerd over de vervaardiging en verkoop van kleine kopieën van het beeldje in souvenirwinkels. De rechten op vervaardiging waren door de beeldhouwster exclusief gegund aan de plateelbakkerij Schoonhoven, en alle kopieën kregen een rechtszaak aan de broek. In kranten werd regelmatig verslag gedaan van de "zaak Bartje". Er bestonden zelfs in de Filipijnen vervaardigde houtsnijwerk versies waarbij Bartje opeens een Aziatisch uiterlijk had gekregen en hij had ook geen klompjes meer maar een ander soort vierkantig schoeisel. Intussen, zoveel jaren later, zijn er talloze versies van Bartje die niet allemaal even goed lijken op het originele beeld. Er is zelfs een reuzen-Bartje van kunststof. En dat bronzen ding in de tuin bij het archief lijkt ook nergens op.

 

Voor wie echt helemaal niet weet wie Bartje is. Bartje was een Drents boerenjongetje dat niet voor bruine bonen wilde bidden. Het ventje was het geesteskind van schrijver Anne de Vries, later verfilmd tot televisieserie waar heel Nederland voor thuisbleef. In veel Nederlandse huiskamers stond een wit geglazuurd of een terracotta beeldje van Bartje. Bij ons thuis dus ook (waar is dat ding gebleven?). De beeldjes werden in opdracht vervaardigd door de plateelfabriek in Schoonhoven, de voormalige fabriek naast mijn huis die enkele jaren geleden omgebouwd is naar woningen en appartementen. Bij het leeghalen van de fabriek zijn alle gipsen mallen, duizenden en duizenden, in de container gegooid en afgevoerd. Ik heb zeker 40 van zulke volle containers weg zien gaan. Het museum in Gouda wilde ze niet hebben. Het was de hele geschiedenis van de fabriek die zo de containers in ging want ze hadden alles bewaard, stellingen vol. Waarschijnlijk is Bartje ook zo aan zijn einde gekomen.